Pogadanki z etyki zawodowej

I. Cechy, które powinni posiadać „dobrzy” właściciele, menedżerowie, pracownicy,
studenci

Niejednokrotnie wyrażaliśmy pragnienie, aby nasi przełożeni lub pracownicy dysponowali między innymi następującymi cechami:

• pracowici,
• uczciwi,
• kreatywni,
• lojalni,
• opanowani,
• sumienni,
• uczynni,
• życzliwi,
• szczerzy.

Ale skąd ich „wziąć”?

Otóż zanim osiągną wiek mają 20, 30, 40 lat - są po prostu ….. dziećmi!

II. Wychowanie najważniejsze!

Często rodzice posyłają swoje dzieci do najlepszej szkoły lub na najlepszy uniwersytet, aby zdobyły określoną wiedzę i dyplom. Mamy wtedy do czynienia z nauczaniem. Ponieważ może się zdarzyć, że wybitnie uzdolniony uczeń będzie jednocześnie źle wychowany. Często spotykane sytuacje to takie, w których bardzo zdolne dziecko otrzymuje bardzo dobre oceny w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum a z chwilą rozpoczęcia studiów ma poważne problemy z systematyczną nauką i samodyscypliną. Powodem jest brak cech takich jak pracowitość czy wytrwałość - do tej pory wszystko osiągane było bez większego wysiłku…

Wychowanie jest najważniejsze! Często uczniowie „mniej uzdolnieni” osiągają lepsze wyniki właśnie dzięki pracowitości, odpowiedzialności i wytrwałości.

III. Wychowanie i dlaczego rodzice są pierwszymi wychowawcami?

1. Co to jest wychowanie - wychowanie integralne

W rozwoju osoby wyróżniamy trzy poziomy: materię (ciało), inteligencję i wolę.

Wychowywać osobę oznacza uczyć ją posługiwać się dobrze wolą i być odpowiedzialnym za swoje czyny.

Integralne wychowanie obejmuje „całego” człowieka. Wyróżniamy następujące sfery wychowania:

• intelektualna,
• cielesna,
• emocjonalna,
• duchowa,
• moralna.

Częsty błąd rodziców i nauczycieli, którzy koncentrują się tylko na jednej ze sfer np. sferze intelektualnej („jeśli będzie znał kilka języków i będzie świetny z matematyki poradzi sobie w życiu i będzie dobrym człowiekiem” ) lub sferze cielesnej („mój syn musi uprawiać dużo dyscyplin sportowych np. piłkę nożną, szermierkę, judo. Dzięki temu będzie mógł się wyżyć i nie będzie agresywny”). Najczęściej zapomina się o kształtowaniu woli.

Małe dziecko - do 2 lat - jak powiedziała to pewna mama „ma czysty wzrok”. Potem pojawia się „błysk w oku”. Inaczej mówiąc obserwujemy skłonność do niewłaściwego zachowania i postępowania. Starsze dzieci - w wieku szkoły podstawowej - również uświadamiają sobie swoje skłonności oraz u innych.

2. Ogniwa procesu kształtowania charakteru

• Usłyszeć
• Zrozumieć
• Zaakceptować
• Zapamiętać
• Włączyć do swojego systemu wartości
• Zacząć urzeczywistniać, nawet w małym zakresie
• Podtrzymywać rozpoczęte działania poprzez codzienną kontrolę jakości działania i zdobytych umiejętności

3. Prawo i obowiązek rodziców do wychowania dzieci - prawo naturalne

Rodzina jest pierwszym, podstawowym i „niezastąpionym” miejscem wychowania.

Prawo do wychowania dzieci jest prawem naturalnym.

Z czego wynikają prawa wychowawcze? Prawa rodziców wynikają stąd, że są oni rodzicami.

„Prawo-obowiązek rodziców wychowania potomstwa „jest czymś istotnym i jako taki związany jest z samym przekazywaniem życia ludzkiego; jest on pierwotny i mający pierwszeństwo w stosunku do zadań wychowawczych innych osób, z racji wyjątkowości stosunku miłości łączącej rodziców i dzieci; wyklucza zastępstwo i jest niezbywalny, dlatego nie może być całkowicie przekazany innym, ani przez innych zawłaszczony” (Kompendium Nauki Społecznej Kościoła 239)

Kto pierwszy uczy dokonywać dziecka wyboru co jest dobre, jak ma postąpić w danej sytuacji (z punktu widzenia etyki)? Oczywiście ten kto ma autorytet! Dla
dzieci są to rodzice, którzy musza pamiętać o wolności i … odpowiedzialności. Codzienne sytuacje w domu rodzinnym są okazja do walki z różnego rodzaju
„misiami”. Na przykład syn mówi: „Mi się nie chce grać na pianinie!” Rodzice wiedzą, że talent to nie wszystko, trzeba go rozwijać z odpowiedzialnością, która pomaga być wytrwałym, a to oznacza ciągłe ćwiczenie woli i nie uleganie chwilowym nastrojom.

4. Instytucje współpracujące i pomagające rodzinie

• Rodzina - bliższa i dalsza (np. babcia, dziadek, wujek, ciocia chrzestni itp.)
• Kościół
• Przedszkole
• Szkoła
• Harcerstwo
• „Zajęcia pozalekcyjne”

Błąd ze strony instytucji publicznych i prywatnych - wiemy jak wychować dziecko, lepiej niże rodzice.

Rodzinie należy POMAGAĆ, a nie ją zastępować!

Błąd ze strony samych rodziców - Szkoła, Kościół, harcerstwo jest wychowania moich dzieci. Przecież ciężko pracuję, nie mam czasu i… płacę podatki! Z tego powodu mam prawo tego wymagać od różnych instytucji, przede wszystkim od szkoły.

Wychowanie dzieci to nie tylko prawo, ale OBOWIĄZEK.

IV. Podsumowanie

„Niechaj w pracy wychowawczej wszyscy zaangażowani w nią ludzie, zarówno wierzący, jak i poszukujący i niewierzący poczują się związani najpiękniejszym zadaniem - cierpliwego i pełnego spokojnej mądrości ukazywaniu dojrzewającym ludziom, jak być człowiekiem naprawdę…” (Jan Paweł II)

V. Uzupełnienie - Akty prawne o charakterze państwowym, oświatowym, kościelnym i inne.

Rodzice mają “pierwszeństwo w stosunku do zadań wychowawczych innych osób czy instytucji z racji wyjątkowości miłości łączącej rodziców i dzieci, i nie mogą być zawłaszczone nikogo” (por. Jan Paweł II, Familiaris consortio, nr 36).

Prawo do poszanowania władzy rodzicielskiej w dziedzinie wychowania.

Europejska Konwencja Praw Człowieka stwierdza, że “Państwo uznaje prawo Rodziców do zapewnienia [...] wychowania i nauczania zgodnie z ich własnymi przekonaniami religijnymi i filozoficznymi”.

Rodzice mają prawo pierwszeństwa w wychowaniu i nauczaniu dzieci. Poszanowanie tego prawa zapewnia Protokół Pierwszy do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 20 marca 1952 r. (ratyfikacja 8 kwietnia 1994 r.), art. 2.

W tym kontekście mówi się o zasadzie pomocniczości, którą mają kierować się inne podmioty wychowujące.

“Rodzinie powinny pomagać i ochraniać ją odpowiednie instytucje społeczne. Tam gdzie rodziny nie są w stanie wypełniać swoich funkcji, inne społeczności mają obowiązek pomagać im. Zgodnie z zasadą pomocniczości większe wspólnoty nie powinny przywłaszczać sobie jej uprawnień czy też ingerować w jej życie” (KKK nr 2209).

“Państwo i Kościół mają obowiązek służenia rodzinom wszelkimi możliwymi formami pomocy, aby rodziny mogły prawidłowo wypełniać swe zadania wychowawcze [...] Pomoc winna być proporcjonalna do niewystarczalności rodziny” (Jan Paweł II, Familiaris consortio, nr 40).

To oznacza, że rodzinę nikt nie powinien zastępować lub wyręczać.

Rodzice mają prawo do religijnego wychowania dzieci.

“Rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami religijnymi i moralnymi (Karta Praw Rodziny art. 5a), “naruszane są prawa rodziców, gdy państwo narzuca obowiązkowy system wychowania, z którego zostaje usunięta całkowicie formacja religijna ” (KPR art. 5d).

Inne podstawy prawne w: Konkordacie zawartym 28 lipca 1993 r. między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską (Dz. U. 1998 Nr 51, poz. 318), art. 5 i 12-13; rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobów organizowania nauki religii w przedszkolach i szkołach publicznych (dz. U. 1999 Nr 67, poz. 753); Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 Nr 78, poz. 483), art. 53; Ustawie o systemie oświaty (Dz. U. 1997 Nr 28, poz. 153), art. 1.2 i art. 12.1; czy w Kodeksie Prawa Kanonicznego, kan. 793 i 799.

Rodzice mają prawo do wychowania moralnego i seksualnego. Jest to ściśle związane ze sposobami wprowadzania do programu nauczania przedmiotu jakim jest przygotowanie do życia w rodzinie.

Rodzice mają prawo do współdecydowania w sprawach szkoły i oświaty.

“Dopełnieniem praw rodziców jest spoczywająca na nich poważna powinność głębokiego zaangażowania się w nawiązywanie serdecznego i czynnego kontaktu z nauczycielami i kierownictwem szkoły” (Christifideles laici nr 62). Jedną z form tego uczestniczenia jest Rada Rodziców.